Turystyka

Turystyka

OGROMNYCH ROZMIARÓW MAPA GEOLOGICZNA

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

Strzelecki opracował również ogromnych rozmiarów mapę geologiczną Nowej Południowej Walii i Tasmanii, długości 25 stóp na 5 stóp szerokości, którą historyk australijski W. L. Haward nazwał „prawdopodobnie pierw­szą mapą geologiczną opracowaną o jakiejkolwiek części Australii”.W Londynie Strzelecki pozostał do śmierci, biorąc żywy udział w pracach Royal Geographical Society, prezydując w założonej przez siebie Peel River Land and Mine­rał Company, mającej na celu rozwój rolnictwa i hodowli w Australii. Osobny rozdział stanowi jego działalność humanitarna i filantropijna w okresie tzw. „wielkiego głodu” w Irlandii, która przyniosła mu szczególny roz­głos i wdzięczność społeczeństwa irlandzkiego. 

by admin | tags : | 0

PRAWO NADAWANIA NAZW GEOGRAFICZNYCH

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

Jednocześnie autor orzekając komu przysługuje prawo nadawania nazw geogra­ficznych i przytaczając różne przykłady na ten temat stawia nazwisko Kościuszki w jednym rzędzie z takim nazwiskiem, jak znany rozbójnik australijski Ned Kelly.Podobnym kuriozum jest i ze zbliżonych, choć może mniej uproszczonych pozycji wychodzi książka dziennikarki australijskiej H, Heney (In a Dark Glass, Sydney 1961), w której autorka praco­wicie udowadnia, że Strzelecki w Australii nie dokonał niczego, czego by przed nim już inni nie dokonali, że przybył do Australii w podejrzanych zamiarach, a wszystkie uzyskane przez niego za prace w Australii europejskie odznaczenia, tytuły i honory były tylko wynikiem sprytnie przez niego zaaranżowanej intrygi. Książka mówi oczywiście więcej o autorce niż o Strzeleckim. Aby swą tezę wzmocnić autorka nie waha się na frontispisie książki, zgod­nie z jej tytułem, dokonać rysunkowej „przeróbki” fizjonomii Strzeleckiego i tym samym, wbrew autentycznym podobiznom badacza, utrwalić w świadomości australijskiej przerobioną jego fizjonomię.

by admin | tags : | 0

PROWADZONE BADANIA WULKANOLOGICZNE

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

Strze­lecki przeprowadzał tu badania wulkanologiczne, wspinał się w tym celu na wulkan Mauna Loa i na skraj czynnego krateru Kilauea, co znalazło następnie wyraz zarówno w trzech publikacjach Strzeleckiego, jak i w bardzo wielu pracach zagranicznych poświęconych wulkanologii w ogóle, a Wyspom Hawajskim w szczególności. Podkreśla się w nich, że opis tego krateru zostawiony przez Strzelec­kiego jest jednym z pierwszych w literaturze geograficznej i że Polak użył po raz pierwszy w druku nazwy miejsco­wej „Haumaumau” dla określenia głównego otworu czyn­nego w tym kraterze. Nie zaniedbał też Strzelecki dokonać w czasie pobytu na Hawajach szeregu obserwacji etno­graficznych, które także znalazły pewne echo w jego twórczości. Brał ponadto udział w kilku uroczystościach wydanych na jego cześć. Zachowaniem swoim i postawą budził szczery szacunek i przyjazne uczucia wśród lud­ności .

by admin | tags : | 0

PODRÓŻE STRZELECKIEGO OTWIERAJĄ POLSKIE BADANIA NAUKOWE W AUSTRALII I OCEANII

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

Dopiero podróże Pawła Edmunda Strzeleckiego otwierają zaszczytnie polskie badania naukowe w Australii i Oceanii w XIX w.Wyruszywszy 20 VII 1838 r. z Valparaiso na statku „Fly”, Strzelecki rozpoczął eksplorację kilku wysp Pacy­fiku położonych w geograficznej strefie Polinezji. Po krótszym pobycie na Markizach, bliżej nie udokumento­wanym, podobnie jak większość jego podróży poza Austra­lią , Strzelecki udał się na północ, na Hawaje (wówczas zwane wyspami Sandwich), gdzie przybył na początku 1838 r. i gdzie odwiedził największą wyspę archipelagu, Hawai oraz Oahu. Ten pobyt jest najlepiej udokumento- wany wśród wędrówek jego po wyspach Polinezji.  

by admin | tags : | 0

PODRÓŻ NASSAUA

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

W rekonesansach na łodzi towarzy­szył zresztą Bougainville’owi niejednokrotnie i wzmianeko tym na kartach dzieła jest znacznie więcej. Być może za te usługi Bougainvilłe jedną z wysp w Cieśninie Ma­gellana nazwał jego imieniem.Po przyjeździe do Polski de Nassau nie raz relacjono­wał królowi różne fakty i przeżycia z tej historycznej podróży, których zabrakło w opisie Bougainville’a. Tak więc i podróż Nassaua, jakkolwiek bez porównania mniej­sze niż Forstera, miała jednak pewne echo w Polsce i stąd, wydaje się, warta była wspomnienia.Zupełną legendą natomiast jest, według wszelkich do­stępnych wiarogodnych danych, rzekoma podróż Ksawere­go Karnickiego (podobno 1700—1801) do Australii, dokąd miał przybyć pod koniec XVIII w. z Chile. Informację tę podał S. Zieliński w swoim Małym Słowniku pionierów polskich na stronie 206, powołując się na artykuł S. Prze- walskiego w roczniku 1933 „Morza”. Zapytany w tej sprawie autor owego artykułu kwestionuje tę informację traktuje ją zdecydowanie jako pomyłkę.

by admin | tags : | 0

DZIENNIK WYPRAWY NASSAU

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

Z dziennika wyprawy  widać, że Nassau wyróżniający się dużą odwagą i przytomnością umysłu, które go zawsze cechowały, uczestniczył też w pracach naukowych zespołu uczonych biorących udział w wyprawie. Tak na przykład w tomie pierwszym wymienionego dzieła na stronie 271 jest wzmianka, że w Cieśninie Magellana towarzyszył Ph. Commersonowi V), przyrodnikowi wyprawy w wycieczce botanicznej na wybrzeże, w czasie której Commerson „…wzbogacił swe zbiory wielką ilością nie­znanych i interesujących roślin”. W innym miejscu jest mowa, że razem z Bougainville’em i Commersonem wylą­dował w zatoce Boucault, by zbadać bliżej sprawę wzrostu Patagończyków, jeszcze w innym, że towarzyszył Bougainville’owi w rekonesansie szalupowym do południowego cypla Ziemi Ognistej. 

by admin | tags : | 0

AUSTRALIA I OCEANIA

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

Nie można też nie wspomnieć o licznych węzłach przy­jaźni łączących go z Polakami, jak ze wspomnianym Bu- katym, rektorem M. Poczobutem, mineralogiem J. P. Szef­lerem, jedynym towarzyszu w chwili śmierci Maliczew- skim, wreszcie o jego kontaktach z H. Kołłątajem,A.Naruszewiczem, J. Śniadeckim. Te wielorakie powiąza­nia polskie Forstera nie zostały dotąd w Polsce wyczerpu­jąco opracowane, mimo że wzywał do tego już J. I. Kra­szewski. Co więcej, nie przetłumaczono do dnia dzisiejszego jego głośnego dwutomowego dzieła A Voyage round the World in H.M.S. „Resolution”, commanded by Captain Cook during the yearsprzyniosło mu sławę światową, wywarło wielki wpływ na umysły i stało się „najpopularniejszą sprawą swego czasu” (W. Bolsche). Tenże Bolsche w książce Neue Welten (Berlin 1917) nazywa je „szczytem geograficznej i etno­graficznej sztuki opisowej”. 

by admin | tags : | 0

BRAZYLIA, PERU I INNE

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

Brazylię przebył wszerz ze wscho­du na zachód, płynąc Amazonką od oceanu aż po Kordy­liery w sąsiednich państwach. Z kolei przeszedł Peru, Boliwię — gdzie wspinał się na pokryte wiecznymi śnie­gami szczyty Ancohuma (6550 m, koło wschodniego wybrzeża jeziora Titicaca) i Illimani (6462 m, według Geografii powszechnej 6882 m) — Chile, skąd wzdłuż łańcucha Andów dotarł na południe aż do Patagonii. Tak więc można powiedzieć, że Warszewicz przeszedł i poznał niemal całą Amerykę Południową, co było, biorąc pod uwagę warunki, w jakich podróżował i epokę, osiąg­nięciem prawdziwie imponującym, stawiającym go w rzę­dzie najwybitniejszych eksploratorów w skali światowej.  

by admin | tags : | 0

WYNIKI WYPRAWY WARSZEWICZA

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

Powrót jego w 1850 r. do Berlina stał się dużym wydarzeniem w życiu naukowym Niemiec. Odwiedził go A. Humboldt, który go zawsze gorąco popierał, interesując się nie tylko przywie­zionymi zbiorami, lecz również historią jego podróży. Podobno wtedy Warszewicz napisał jakąś książkę, o której jednak brak bibliograficznych danych. Wyniki wyprawy Warszewicza zostały tak ocenione, że nie pozwolono mu długo pozostawać w Berlinie. Wkrótce otrzymał z Anglii, od tamtejszego towarzystwa ogrodni­czego, propozycję ponownego udania się do Ameryki Po­łudniowej dla tych samych celów. Jako już wytrawny badacz terenowy, tym razem w nieco korzystniejszych warunkach, gdyż z udziałem wynajętych krajowców, Warszewicz przeszedł kolejno Kolumbię, Wenezuelę, Gujanę Brytyjską, Brazylię. 

by admin | tags : | 0

PLON WYPRAWY DOMEYKI

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

Mówi o nim, że „nosi on w sobie wyryte pewne prawodawstwo moralne”, że „podróżny… nie weźmie go bynajmniej ani za dzikiego, ani za barbarzyńcę, raczej mu przyjdzie na myśl jego wyższość nad wielu ludami chrześcijańskiego świata”Plonem tej podróży było wydanie w tym samym roku w Santiago książki Araucania y sus habitantes, która mimo niewielkich swych rozmiarów wywarła wielki wpływ na społeczeństwo i sfery urzędowe Chile, a nawet nie tylko Chile. Dowodem tego jest między innymi to, że jeszcze w tym samym roku ukazało się w Santiago drugie jej wydanie, co było niezwykłym wydarzeniem w tym kraju, w następnym roku wydanie argentyńskie; poza tym ukazały się tłumaczenia francuskie, angielskie i nie­mieckie. 

by admin | tags : | 0

INNE POZYCJE LHOTSKY’EGO

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

Oprócz wyżej wymienionej książki Lhotsky opubliko­wał później wiele jeszcze innych pozycji. W Sydney na przykład wydał anonimowo w 1835 r. Illustrations of the Present State und Futurę Prospects of the Colony of New South Wales oraz w tym samym roku New South Wales. Literary, political and commercial Advertiser. Ponadto w 1833 r. wydawał przez czas krótki „The New South 378 Wales Magazine”. Na podstawie materiałów australijskich ogłosił następnie w Londynie Some remarks on a short vocdbulary of the Natives of Van Diemen Land and also of the Menero Downs in Australia („Royal Geographical Society of London Journal”, 1839, t. 9, s. 157—162) oraz kilka artykułów przyrodniczych, głównie w czasopiśmie „Linnean Society of London”.Po powrocie z wyprawy w Alpy Australijskie Lhotsky ponownie złożył podanie o przyjęcie go do służby rządo­wej. 

by admin | tags : | 0

TRWAŁE MIEJSCE W HISTORII AUSTRALII

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

Artykuł, o którym wyżej mowa, przyjęty następnie bezkrytycznie przez L. Wigmore w książce Struggle for the Snowy (Melbourne 1968), spowodował dwie interwen­cje specjalistów australijskich. Wspomnianego na stro­nie głównego geodety Snowy Mountains Hydro-Elec- tric Scheme Authority pułkownika Clewsa i profesora Monash University Normana Wakefielda. Obydwaj doko­nali drobiazgowej analizy szkicu i tekstu Lhotsky ego i porównali go z topografią terenu na miejscu. Pierwszy doszedł do wniosku, że Lhotsky wszedł raczej na szczyt Rams Head, drugi twierdzi, że szczyt „William IV” jest identyczny z górą Drift Hill.W książce Lhotsky’ego znajdują się natomiast dwa sformułowania, które zapewniają mu bezsporne i trwałe miejsce w historii Australii. Pierwsze, to użycie po raz pierwszy w druku dla okolicy, gdzie obecnie znajduje się Canberra nazwy tubylczej, od której stolica australijska wzięła miano. Drugie, to przepowiednia, że na tym miejscu stanie kiedyś piękne miasto.

by admin | tags : | 0

W WYMIENIONYM SZKICU

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

W tym celu dokonują nawet adaptacji szkicu odręcznego drogi Lhotsky’ego i linię tej drogi, po śmierci autora szkicu i mimo licznych w tej okolicy innych wysokich szczytów, doprowadzają wprost na Górę Kościuszki. Pomijają przy tym rzecz najważniejszą: słowa samego Lhotsky’ego. W pracy swej mówi on, że wszedł na najwyższy szczyt nie osiągnięty dotąd przez jakiegokolwiek podróżnika w Australii, a nie na najwyższy szczyt Austra­lii, co nie oznacza tego samego. Na wspomnianym szkicu sytuacyjnym Lhotsky notuje ponadto poza tym wyraźnie: „Mt. Brougham wyższa niż Mt. William IV”. Wynikałoby więc z tego, że raczej Mt. Brougham mogłaby pretendo­wać do identyczności z dzisiejszą Górą Kościuszki, jeżeli w ogóle cały szkic sytuacyjny jest wiarogodny, gdyż ist­nieją co do tego poważne wątpliwości. 

by admin | tags : | 0

ZAMIAR OPUBLIKOWANIA PRACY

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

Za­miarem jego było opublikowanie tej pracy w objętości ok. 20 zeszytów, zdołał ją jednak wydać w Sydney w 1835 r. tylko w objętości zeszytu  i w tej nie ukończo­nej formie pozostała. Niedawno odnaleziono w British Museum pozostałą część rękopiśmienną tej pracy, w któ­rej Lhotsky mówi między innymi, że wszedł na najwyższy osiągnięty dotąd przez kogokolwiek w Australii szczyt, który nazwał Mt. William IV. Wysokość jego określa na 5—7 tys. stóp.Na tej podstawie dwaj autorzy australijscy, D. N. Jeans i W. G. R. Gilfillan , jak się zdaje nie bez podobnych motywów, które cechowały dwie  publikacje, starają się udowodnić, że owa góra „William the Fourth” jest identyczna z Górą Kościuszki, a zatem pierwszym podróżnikiem, który wszedł na tę górę jest nie Strzelecki, a Lhotsky i najwyższa góra Australii powinna nazywać się „Mount William the Fourth”, a nie „Kościuszko”.

by admin | tags : | 0

JAN LHOTSKY

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

W Australii podawał się zapewne za Polaka lub Czecha, gdyż tak go najczęściej określają w tamtejszych publikacjach. W jednej z książek wyda­nych w Londynie nazywa siebie jednakże „niemieckim metafizykiem”. Również i jego nazwiska nie można żadną miarą nazwać nazwiskiem polskim. Poszukiwania w źródłach polskich jakichkolwiek danych mogących rzu­cić światło na związki Lhotsky’ego ze społeczeństwem i kulturą polską jak dotąd zawiodły. Jedynym pod tym względem śladem są jego ogłoszenia w sprawozdaniach Literackiego Towarzystwa Przyjaciół Polski w Londynie, gdzie jest następujący zapisek: „Tłumacz francuskiego, włoskiego, niemieckiego, polskiego etc. John Lotsky”. Umieszczenie takiego ogłoszenia, nawet pod nieco zmie­nionym nazwiskiem, nie wydaje się wszakże jednoznaczne z określeniem jego narodowości, tym bardziej że do tego towarzystwa należało wielu cudzoziemców, jak między innymi Karol Dickens.

by admin | tags : | 0

DWIE POPULARNE KSIĄŻKI OPARTE NA WŁASNYCH PODRÓŻACH

| Filed under Polscy podróżnicy i odkrywcy

Wypada tutaj sprostować, że dwie w swoim czasie popularne książki literata i publicysty polskiego, zamiesz­kałego we Francji Mikołaja Ambrożego Kubalskiego (1794—1873), pt. Voyages dans VOcean Pacifiąue (Sud-Est) et description des iles principales (Tours 1854) oraz Voya- ges et decouvertes en Oceanie, depuis 1791 jusqu’a nos jours (Tours 1852), nie są pracami oryginalnymi autora opartymi na jego własnych podróżach, lecz zwykłą kompi ­lacją z innych książek. Pierwsza oparta jest w znacznej mierze na pamiętnikach Beniowskiego, druga na opisach podróży G. Vancouvera, A. dEntrecasteaux, P. Dillona i in. Przechodząc do badań na stałym kontynencie Austra­lii, do najbardziej głośnych podróżników tego okresu na­leży kontrowersyjna co do narodowości i wagi dorobku naukowego postać Jana Lhotsky’ego (ur. we Lwowie ok. 1795, zm. ok. 1861).

by admin | tags : | 0